Ondertussen in Franstalig België
Hierbij een hoofdstuk-per-hoofdstuk samenvatting in het Nederlands van de Franstalige masterproef van Adrien Nieblas Ramirez (UCLouvain, 2025), getiteld “L’intégration de l’assistant en soins infirmiers dans les structures de soins : étude qualitative”.
Inleiding
De masterproef vertrekt van de structurele verpleegkundige tekorten wereldwijd en in België. De overbelasting van verpleegkundigen leidt tot verminderde tevredenheid en kwaliteitsproblemen. De nieuwe functie van assistent in verpleegkundige zorg (AESI) werd ingevoerd als mogelijke oplossing, bedoeld om verpleegkundigen te ondersteunen en de continuïteit van zorg te verbeteren.
De onderzoeksvraag luidt:
“Hoe zal de nieuwe functie van assistent in verpleegkundige zorg zich integreren tussen de bestaande verpleegkundige beroepen in België?”
Hoofdstuk 1 Literatuurstudie
1.1 Context
De Belgische gezondheidszorg kampt al decennia met tekorten aan verpleegkundigen. Studies van Belfius en het KCE tonen stijgende werkdruk en moeilijkheden om vacatures in te vullen. In 2024 ontbraken er 25.000 tot 30.000 verpleegkundigen.
1.2 Proces
De invoering van de AESI komt voort uit Europese richtlijnen (2005/36/CE en 2013/55/UE) die de opleiding van verpleegkundigen harmoniseren. Na verschillende hervormingen (2020–2024) werd de functie van “assistant en soins infirmiers” wettelijk vastgelegd in België, ondanks verdeeldheid binnen de sector.
1.3 tot 1.10 Verpleegkundige beroepen en theoretische kaders
Het hoofdstuk schetst de bestaande zorgfuncties:
- Aide-soignant (verzorgende)
- AESI (assistent in verpleegkundige zorg) basisverpleegkundige in Vlaanderen
- IRSG (verpleegkundige verantwoordelijk voor algemene zorgen)
Er wordt ingegaan op delegatie van taken, rolverdeling, verantwoordelijkheid en de nood aan complementariteit tussen zorgniveaus. De auteur bespreekt ook internationale voorbeelden waar ondersteunend personeel effectief de werkdruk helpt verlagen, mits duidelijke taakafbakening.
Hoofdstuk 2 Probleemstelling en methode
De centrale vraag is hoe de AESI zich zal integreren in ziekenhuizen en woonzorgcentra.
Onderzoekstype: kwalitatieve, verkennende studie.
Steekproef: 23 deelnemers – 12 uit ziekenhuizen, 9 uit woonzorgcentra, plus één vertegenwoordiger van de overheid en één van een belangenorganisatie.
Methode: semigestructureerde interviews; analyse via thematische codering.
Hoofdstuk 3 – Resultaten
De resultaten worden rond acht thema’s gepresenteerd:
- Perceptie van het verpleegkundigentekort: erkend als oud en structureel probleem. Sommige teams ervaren stabiliteit, andere kampen met ernstige tekorten.
- Overlapping van taken: verpleegkundigen en verzorgenden delen al veel taken; de AESI zal dit beïnvloeden.
- Plaats van de AESI: verdeeld beeld – sommigen zien de AESI als een “versterkte verzorgende”, anderen als een “verpleegkundige light”.
- Invloed op het beroep van verpleegkundige: angst voor taakverschuivingen, verlies van autonomie en risico op kwaliteitsdaling.
- Impact op de functie van verzorgende: mogelijk verlies van verantwoordelijkheden; discussie over de vijf gedelegeerde handelingen.
- Opleiding en mobiliteit: vraag naar duidelijke brugprogramma’s tussen AESI, verzorgende en bachelor verpleegkunde.
- Substitutie versus complementariteit: cruciale vraag of de AESI verpleegkundigen vervangt of aanvult.
- Organisatie van de diensten: nood aan herstructurering van teams (duo’s of trio’s verpleegkundige–AESI–verzorgende); woonzorgcentra blijken positiever dan ziekenhuizen.
Hoofdstuk 4 Discussie
De resultaten tonen grote onzekerheid over de positionering van de AESI.
- Voordelen: verlichting van werkdruk, betere opvolging van basiszorg, nieuwe loopbaanperspectieven.
- Risico’s: verwarring van rollen, nood aan intensieve supervisie, mogelijke daling van de zorgkwaliteit.
De auteur benadrukt dat een duidelijke functiebeschrijving essentieel is vooraleer de AESI in de praktijk wordt ingevoerd.
Hoofdstuk 5 Beperkingen en perspectieven
De studie is beperkt door het kleine aantal respondenten en het feit dat de functie nog niet operationeel is.
Aanbevelingen:
- Duidelijke omschrijving van rollen en verantwoordelijkheden.
- Onderzoek naar impact op patiëntenzorg en op de toekomst van de verzorgende.
- Bepalen van personeelsnormen waarin de AESI is opgenomen.
- Meer onderzoek in geriatrische diensten en woonzorgcentra.
Conclusie
De AESI (basisverpleegkundige) kan bijdragen aan het verminderen van de werkdruk, maar het succes hangt af van heldere taakafbakening, goede samenwerking en politieke coherentie.
Er is nood aan transparante communicatie richting personeel én patiënten over wie wat doet in de zorg. Woonzorgcentra lijken momenteel het meest bereid om de AESI te integreren.
https://thesis.dial.uclouvain.be/entities/masterthesis/937dc423-24ff-41a4-9a4e-bbb96d759c
